Rośliny lecznicze i jadalne w Ameryce Południowej

Wiedza lokalna na temat użycia roślin leczniczych i jadalnych w Ameryce Południowej – międzykulturowe badania porównawcze

dr Monika Kujawska

od 2019 roku

grant Narodowego Centrum Nauki (2018/31/B/HS3/03019); Opus 16; projekt realizowany na Wydziale Filozoficzno-Historycznym we współpracy międzynarodowej z Peru; kierownik

 

Różne procesy społeczno-polityczne i ekologiczne zagrażają kontynuacji tradycyjnej wiedzy ekologicznej lokalnych społeczności żyjących w neotropikach – w zwrotnikowej i podzwrotnikowej części Ameryki Południowej. W kontekście gwałtownych zmian klimatycznych, w połączeniu z procesami mobilności i migracji oraz intensywnej wymiany wiedzy i roślin, badanie dotyczące wykorzystania roślin leczniczych i jadalnych przez ludność wiejską w neotropikach nabiera szczególnego znaczenia i uwagi.

Ogólnym celem projektu jest analiza porównawcza znaczenia roślin leczniczych i jadalnych trzech różnych grup zamieszkujących neotropiki. Te trzy grupy to przedstawiciele Polonii argentyńskiej i imigranci paragwajscy wspólnie zamieszkujący prowincję Misiones w Argentynie oraz rdzenny lud Ashaninka z Amazonii peruwiańskiej. W szczególności projekt ma na celu zbadanie przyczyn trwałości praktyk ziołoleczniczych w tych społecznościach, jak również zakresu leczonych nimi schorzeń, form przyjmowania leków roślinnych oraz sposobów pozyskiwania roślin. Ponadto badania koncentrują się na kontinuum między jedzeniem i leczeniem, zwłaszcza na koncepcji żywności leczniczej (ang. medicinal food). Wreszcie, celem badań jest porównanie roślin jadalnych, w tym dzikich roślin jadalnych, jak również preferencji i nawyków żywieniowych.

Etap terenowy w Argentynie został już zakończony, natomiast wyjazd badawczy do Peru jest wstrzymywany przez pandemię Covid-19. W ramach projektu planowane jest wydanie szeregu prac naukowych oraz jednej monografii we współpracy z grupą Ashaninka znad rzeki Tambo w Peru. Monografia ta zostanie poświęcona roślinom leczniczym i jadalnym Ashaninka. Ma ona na celu pomóc Indianom Ashaninka w zabezpieczeniu ich prawa własności intelektualnej. Z punktu widzenia uprawianej przeze mnie dyscypliny, tego typu przedsięwzięcia czynią antropologię i etnobotanikę bardziej otwartymi na nowe podejścia i perspektywy poznawcze.