Karnawalizacja w przestrzeni współczesnego miasta (20-21 października 2017, Opole)

ORGANIZATORZY

Instytut Polonistyki i Kulturoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego
Komitet Nauk Etnologicznych PAN (Komisja Folklorystyczna i Komisja Antropologii Miasta)
Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Krakowie
Instytut Etnologii i Antropologii Uniwersytetu Łódzkiego

PROGRAM

ZAPROSZENIE

 

Karnawał nie oznacza tylko czasu świątecznego, wyznaczonego kalendarzem religijnym (stare ludowe zapusty), ale również wszelkie zabawy i widowiska, będące nieodłącznym elementem kultury popularnej miasta. Ideologia karnawału, co mocno eksponuje Stanisław Balbus, jest bowiem „formą istnienia społecznego” przejawiającą się w realnych sytuacjach, których człowiek jest współtwórcą i uczestnikiem. Ten sposób istnienia oznacza przede wszystkim „wkroczenie w świat zabawy”, która umożliwia wspólnotową spontaniczność.
Proces karnawalizacji w przestrzeni współczesnego miasta wiąże się z jednej strony z rozwojem folkloryzmu, desemantyzacją i derytualizacją obrzędowości tradycyjnej, z drugiej – z ekspansją imprez typu festynowego kreujących wspólnotową aktywność świąteczną i masowe widowiska publiczne. Proponujemy zatem zainteresowanie się procesem przemian karnawalizacji w przestrzeni publicznej miasta począwszy od średniowiecza po współczesność, kiedy w procesie tym uczestniczą organizacje samorządowe, instytucje kultury i fundacje, zmierzające do eksponowania emocjonalnych więzi z promowanymi wartościami wśród uczestników wspólnego, otwartego ulicznego „teatru bezpośredniego”.
Zjawisko karnawalizacji w przestrzeni miejskiej wyraźnie nasiliło się w Polsce po zmianach systemowych w 1989 roku, kiedy obserwujemy nieustanny proces „zawłaszczania” sfery publicznej przez mieszkańców, aktywnie współtworzących emocjonalną wspólnotę, manifestującą prawo do eksponowania własnej podmiotowości i do publicznego promowania „wyznawanych” wartości. Ów „karnawał oporu”, rozgrywający się „bez sceny”, z powodzeniem wykorzystuje elementy typowe dla widowisk ulicznych. Analiza tych zjawisk umożliwi doprecyzowanie kontekstu kulturowego, w którym rozwija się kultura popularna współczesnego miasta.
Konferencję adresujemy do etnologów, antropologów, folklorystów i kulturoznawców, aby przeanalizować i zinterpretować nową jakość współczesnej kultury popularnej, przeobrażeń tradycyjnej obrzędowości w scenerii współczesnego miasta, także do ich zaniku, a nadto powstawania w to miejsce nowych form związanych bezpośrednio z Kościołem lub zjawiskami typowymi dla kultury globalnej. Celem konferencji jest także wzbogacenie refleksji kulturoznawczej związanej z powstawaniem współczesnego „społeczeństwa spektaklu”.
W związku ze zbliżającym się jubileuszem dziewięćdziesięciolecia Profesor Doroty Simonides, twórczyni ośrodka badań folklorystycznych w Opolu, wybitnej znawczyni kultury śląskiej, autorki wielu prac naukowych, które zyskały rozgłos w europejskich środowiskach akademickich, zamierzamy zorganizować w trakcie konferencji benefis Pani Profesor.

.
Po pozytywnym zaopiniowaniu przez recenzentów pokonferencyjnego artykułu planujemy jego publikację w kolejnym tematycznym numerze „Journal of Urban Ethnology” (10 pkt. na liście ERIH).

.
Opłata konferencyjna wynosi 300,- zł. W ramach tej kwoty organizatorzy zapewniają materiały konferencyjne, wyżywienie (przerwy kawowe, dwa obiady, uroczystą kolację).