Polskie Seminaria z Antropologii Psychologicznej

POLSKIE SEMINARIA Z ANTROPOLOGII PSYCHOLOGICZNEJ (PSAP) to pierwsze w Polsce cykliczne spotkania przedstawicieli środowiska akademickiego, którzy zainteresowani są problematyką antropologii psychologicznej – szczególnej subdyscypliny antropologii kulturowej, historycznie sięgającej samych jej początków i kształtowanej przez ostatnie półtora wieku przez kolejne szkoły i podejścia antropologiczne (będąc z niektórymi z nich bezpośrednio utożsamianą): antropologię psychoanalityczną, szkołę kultury i osobowości, strukturalizm, antropologię kognitywną i ewolucyjną, etnopsychiatrię, psychologię kulturową etc. Głównym zadaniem antropologii psychologicznej jest metodologicznie komplementarne, antropologiczne i psychologiczne badanie zależnych od siebie elementów życia społecznego i jednostkowego, a w konsekwencji analiza i interpretacja interakcji łączących zjawiska kulturowe z procesami psychicznymi człowieka. Cele naukowe naszych seminariów są równie ambitne, a same spotkania mają służyć budowaniu dialogu pomiędzy odmiennymi teoriami i praktykami dzielącymi naukowo nie tylko historyczną, ale i współczesną antropologię kulturową. Dyscyplinę, która na drodze swojego rozwoju, wahając się między pozycjami uniwersalistycznymi a relatywistycznymi, różnie udzielała i udziela odpowiedzi na pytanie o przyczyny zróżnicowania ludzkich zachowań i kultur.

Polskie Seminaria z Antropologii Psychologicznej (PSAP) odbywają się nieregularnie w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego w ramach Dialogów Humanistycznych Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ. Każde poświęcone jest innemu zagadnieniu, które najpierw prezentowane jest w formie referatu przez zaproszonego/zaproszoną prelegenta/prelegentkę, a następnie wspólnie dyskutowane w twórczej i koleżeńskiej atmosferze.

Organizatorem i prowadzącym PSAP jest mgr Michał Żerkowski.

Serdecznie zapraszamy do udziału w naszych spotkaniach, jak również zgłaszania własnych propozycji wystąpień. Wszelkie pytania prosimy kierować na adres poczty elektronicznej: antropologiapsychologiczna@gmail.com

Zachęcamy również do obserwowania naszych działań na Facebooku: https://www.facebook.com/PolskieSeminariazAntropologiiPsychologicznej

 

I POLSKIE SEMINARIUM Z ANTROPOLOGII PSYCHOLOGICZNEJ

Paweł Chyc
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu

Animizm w Amazonii z perspektywy antropologii kognitywnej

(15.05.2019)

Animizm to zjawisko nurtujące już XIX-wiecznych antropologów. Klasycznie przedstawiany był jako prymitywna religia lub błędna epistemologia; stał się obiektem dyskusji antropologów nad racjonalnością ludów pozaeuropejskich. Pod koniec lat 80. XX wieku animizm stanowił już przedmiot pogłębionych badań etnograficznych w Amazonii (Philippe Descola, Eduardo Viveiros de Castro), które doprowadziły do zmian w rozumieniu tego zjawiska. Amazońskie badania nad animizmem legły u podstaw tzw. zwrotu ontologicznego – podejścia, które kładzie nacisk na konceptualizację (a nie wyjaśnianie czy interpretację) pojęć i twierdzeń funkcjonujących w ramach danej kultury.
Paweł Chyc przybliża nowy, interdyscyplinarny nurt badań nad animizmem, który łączy szeroko rozumianą antropologię kognitywną z psychologią ewolucyjną, co pozwala na kompleksowe rozumienie zarówno uniwersalnych, jak i kulturowo zmiennych aspektów animizmu. Prelegent ukazuje to, w jaki sposób tezy antropologów kognitywnych oraz „ontologiczne” rozumienie animizmu w antropologii mogą być względem siebie komplementarne i stanowić inspirujący przykład połączenia perspektywy psychologicznej z kulturową.

Paweł Chyc – doktorant w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu. Od 2014 roku regularnie prowadzi badania etnograficzne pośród Indian Moré z boliwijskiej Amazonii. Poza specjalistycznymi studiami amazonistycznymi interesuje się implementacją ustaleń nauk o poznaniu (cognitive sciences) w obszarze antropologii kulturowej.

fot. B. Kałużny

II POLSKIE SEMINARIUM Z ANTROPOLOGII PSYCHOLOGICZNEJ

Anna Witeska-Młynarczyk
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW
Interdyscyplinarny Zespół Badań nad Dzieciństwem

Etnograficznie o psychiatryzacji dzieci

(5.03.2020)

„Z psychiką młodych jest gorzej niż kiedykolwiek”, „Nasze kruche dzieci”, „Ponad 140 dziecięcych samobójstw”, „Objawy depresji w Polsce ma już co piąte dziecko”, „Zapaść polskiej psychiatrii dziecięcej” – to przykładowe polskie tytuły prasowe z ostatnich lat. Temat zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, ale też niewydolności opieki psychiatrycznej, przenika do debaty publicznej i wymaga uwagi. Jaką rolę w rozumieniu tego obszaru dzieciństwa może odegrać antropologia? Jaki jest potencjał badań etnograficznych z dziećmi diagnozowanymi psychiatrycznie?
Gdy w naukach społecznych mowa jest o psychiatryzacji dzieci i młodzieży, zazwyczaj przedstawiana jest ona jako odgórny proces, który umożliwia realizację praw dzieci do zdrowia, a według innych stanowi formę przemocy. Odwołując się do badań, w ramach których dostrzega się dziecięcą perspektywę dotyczącą procesów psychiatryzacji, autorka próbuje podważyć zarówno adultystyczne założenia o działaniach w „imię dobra dziecka”, jak i krytyczne socjologiczne założenia o odgórnej medykalizacji kultur dziecięcych. Zdaniem prelegentki dzieci nie są jedynie niemymi, biernymi lub stawiającymi opór ofiarami, ale podejmują działania wspierające psychiatryzację oraz aktywnie uczestniczą w aktach stygmatyzacji innych.
Opierając się na wynikach własnego projektu badawczego dotyczącego dziecięcych doświadczeń ADHD, autorka proponuje, aby spojrzeć na tę przykładową jednostkę diagnostyczną, jak na projekt społeczny, który realizuje się za sprawą zaangażowania wielu osób i rzeczy. Taka perspektywa możliwa jest dzięki skupieniu się na złożoności procesów psychiatryzacji i na praktyce, a punktem wyjścia do szerszej dyskusji teoretycznej jest materiał etnograficzny.

Anna Witeska-Młynarczyk – antropolożka społeczna. Współpracuje z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej UW. Działa w Interdyscyplinarnym Zespole Badań nad Dzieciństwem UW. Doktoryzowała się na University College London. Jest autorką książek: Evoking Polish Memory. State, Self and the Communist Past in Transition (2014), Antropologia Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Wybór tekstów (2018) oraz Dziecięce Doświadczenia ADHD. Etnografia Spornej Jednostki Diagnostycznej (2019). Za tę ostatnią publikację autorka otrzymała wyróżnienie w konkursie na antropologiczne badanie roku 2019 PTS SAS. Jej prace wspierały takie instytucje jak: Open Society Institute, UCL Graduate School. Wenner-Gren Fundation, Narodowe Centrum Nauki czy Central European University. Interesuje ją antropologia zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz autoetnografia i eksperymenty metodologiczne.

fot. B. Kałużny